รู้จักการลงฟรีไดฟ์ที่ระดับต่างๆกัน How to descend from 0 – 3 – 5 – 10 – 20 – 30m


ปัญหาสุดคลาสสิคอย่างหนึ่งที่ Freediver ต้องเจอ คือ อยากลงได้ลึกที่ระดับที่ต้องการ แต่ทำไมมันลงไม่ได้ หลายคนซ้อมแล้วซ้อมอีกที่สระ 3-5เมตร พอมาสอบที่ทะเล ก็ยังลงไปที่ 10 เมตร 20เมตร 30เมตร ไม่ได้ เพราะอะไร? ไม่เข้าใจจริงๆ.. วันนี้จะเล่าให้ฟังครับ

การฟรีไดฟ์ที่สมบูรณ์แบบ ไม่ได้เริ่มที่ความลึกที่เราตั้งใจจะไปถึง (Targeted Depth) แต่เริ่มที่ผิวน้ำครับ ร่างกายเราพร้อมหรือไม่พร้อม เราดูกันตั้งแต่ที่ผิวน้ำ เพราะการจะลงได้ หรือไม่ได้ ขึ้นอยู่กับตัวแปรหลัก คือ

1. สภาพร่างกายของเราเอง (Body Readiness)

2. ความดันของน้ำ (Pressure)

และ 3. การปรับสภาพการจมลอยของร่างกาย (Buoyancy)

ซึ่งระหว่างการดำน้ำ ทั้ง 3 อย่าง ‘เกี่ยวพันกันหมด’

เล่ามาถึงตรงนี้ ใครมองว่า Freedive ง่ายกว่า SCUBA คงเริ่มพอเดาได้ ว่าไม่น่าจะใช่เลย..

จะลงให้ได้ลึก ก่อนอื่น ต้องเข้าใจก่อนครับ ว่าแต่ละระดับความลึก ตัวแปรทั้ง 3ตัว ส่งผลต่อตัวเลขของระดับความลึกแตกต่างกันนะครับ

เริ่มต้นที่ 0 เมตร

สภาพร่างกายของเราต้อง ‘พร้อม’ จิตใจพร้อม ไม่กังวล ไม่เหนื่อย ไม่ป่วย ไม่เครียด ไม่กังวลนะครับ

เครียดก็ลงไม่ได้ ทุกอย่างจะรวนหมด ป่วย(โดยเฉพาะเป็นหวัด)ก็ลงไม่ได้ หรือลงได้ยาก เพราะถ้าเคลียร์หูได้ยากตั้งแต่จุดเริ่มต้น ถึงบี้ลงไปได้ พอลงไปลึกหน่อยก็จะสะดุดไม่รู้ตัว แล้วคิดไปเอง ว่าทำไม่ได้

ที่จุดระดับน้ำทะเลจุดนี้ เราเริ่มต้นหายใจอย่างถูกวิธีตามที่เรียนมา ไม่ควรก้มหน้าหายใจนานเกินไปจนเกิดภาวะที่เรียกว่า over-breathing หรือ hyperventilation ซึ่งแน่นอน การหายใจนานเกินไปเกิดได้บ่อย บางทีมัวแต่รอ หรือ ลอยตัวลอยใจชมวิวรอเพื่อนขึ้นมาจนเราไม่ได้ลงซักที อีกอย่าง จุดนี้เป็นจุดที่หายใจสบายที่สุด (Pressure) เพราะเป็นการหายใจที่ระดับน้ำทะเล (1 atm) ทั้งก่อน ระหว่าง และหลังจากแต่ละไดฟ์ ทำให้เรามีโอกาสเผลอหายใจนานเกินไป หรือ รอครู รอเพื่อนนานเกินไปไม่ได้ลงซักที

จุดที่อยู่ผิวน้ำ สำหรับมือใหม่ คือจุดที่เราควรมีระดับการจมลอยเป็น +เล็กๆ (positive buoyancy) ลองคิดเล่นๆดู ตอนซ้อมในสระ(จะกี่เมตรก็แล้วแต่) ไม่ได้ใส่ตะกั่ว พอลงทะเล น้ำทะเลมีความหนาแน่นสูงกว่าน้ำจืด ครูสอนแล้วเรื่องการคำนวณ % ของตะกั่วกับน้ำหนักตัว / wetsuit density / ปริมาตรปอด / และความลึกที่สัมพัทธ์กัน ออกมาเป็นจำนวนก้อนของตะกั่ว แต่พอลงไปหายใจที่ผิวน้ำก็จมๆลอยๆอยู่นั่นแหละ ลืมหมดตั้งแต่อยู่บนเรือ.. ปรับตัวไม่ได้ซักที

..ทุกอย่างก็เริ่มเละ..

มาต่อกันที่ 3 – 5 เมตร

ร่างกายของเราเพิ่งเริ่มปรับสภาพเข้าสู่ความลึกครับ การลงจากระดับ 0 – 3 หรือ 0 – 5 เมตร ต้องใจเย็น ชิลๆ ระดับนี้ลงยากกว่าปรกติเป็นเพราะยังมีแรงเหวี่ยงขึ้นลงจากคลื่น (wave amplitude) และจากกระแสน้ำ (tidal change) การลงจึงใช้เทคนิค (momentum) มากกว่าใช้แรง (energy) เรียกง่ายๆว่าทำอย่างไรจะทำให้เรา ‘ตัด’ ตัวเองออกไป ทิ้งดิ่งตัวเองลงสู่ระดับ 3เมตรได้โดยไม่ต้องใช้แรง ไม่เปลือง O2 (หรือใช้ให้น้อยที่สุด) นั่นคือสาเหตว่าทำไมคนที่ duck dive ได้ดีงาม จึงลงได้ง่าย และลงได้ลึกกว่า ก็เพราะจุดเริ่มต้นที่คนมองว่าเป็นเรื่องเล็กจุดนี้

แรงดันน้ำ (Pressure) ที่จุดประมาณ 3 – 5 เมตร จะสูงกว่าระดับน้ำทะเลประมาณ 30-50% แปลว่า แค่จุดนี้ก็ต้องสู้กับความกดดันของน้ำที่เพิ่มขึ้นเยอะแล้ว ถ้ายังมัวแต่โถมแรงเข้าไป ไม่มีทางลงได้ลึกกว่านี้ ในทางเดียวกัน การซ้อมในสระที่ความลึก 5-6เมตร จึงอธิบายได้ว่าเป็นส่วนหนึ่งของการซ้อมเทคนิคการลงน้ำเบื้องต้นเท่านั้น (Entry) แทบไม่ได้มีผลกับการลงลึกได้ถึงระดับ 10เมตร ในแง่แรงดันเลย เพราะเมื่อแรงดันที่ 10เมตรจะเพิ่มขึ้นเป็น 100% หรือเพิ่มขึ้นเท่าตัวเมื่อเทียบกับระดับ 5 เมตร ร่างกายก็ต้องปรับตัวอีกเท่านึงอยู่ดี

..จริงมั้ยครับ?

ปรกติที่จุด 3 – 5 เมตร การจมลอยหรือ buoyancy ของร่างกายควรเป็น – นิดๆ (negative) ซึ่งสามารถทำได้จากการฝึกเทคนิคการ duck dive ที่ดี หรือ จากการใส่ตะกั่ว (counter weight) แต่อย่างไรก็ดี สถานการณ์ของทะเลแต่ละที่ไม่มีทางเหมือนกัน ทั้งความสูงคลื่น ลม ร่างกายเราเอง อ้วน ผอม กินเยอะ กินน้อยมาก่อนลง ทุกอย่างมีผลทั้งนั้นครับ

ที่ระดับประมาณ 10 เมตร..

โดยทั่วไปถ้าหายใจถูกต้อง เคลียร์หูได้ดี ใช้เวลาในการลงจาก 0 – 5 – 10 เมตรได้พอเหมาะพอควร อากาศในปอดจะ compensate กับแรงดันของน้ำที่เพิ่มขึ้นเท่าตัวได้พอดีๆ เราเรียกว่าร่างกายเราเริ่มเป็น neutral buoyancy หรือ ‘ไม่จม ไม่ลอย’ ก็เริ่มดำน้ำได้สนุกสิ ไม่เด้งไปเด้งมาเด้งหน้าเด้งหลัง จุดนี้แหละ ไม่ว่า dive agencies ไหนเค้าจึงเลือกให้เป็นระดับฝึก หรือ training depth พูดภาษาบ้านๆ คือ ลงไปได้ 10 เมตรก่อนละกัน แล้วค่อยเริ่มฝึกเทคนิคต่างๆ

สิ่งที่ควรทราบคือ ยังมีตัวแปรอื่นที่ทำให้ lung compensation ของ นักดำน้ำแต่ละคน ณ ความลึกนี้ ‘มีค่าไม่เท่ากัน’ ( ก็เช่น ผู้หญิง ผู้ชาย สูง ผอม อ้วน หุ่นดี ฝึกมาเยอะ ฝึกมาน้อย ไม่เหมือนกันซักอย่าง )

บางคนจึงต้องลงไปที่ 11-12 เมตรเพื่อหาจุดไม่จมไม่ลอย ถึงจะเริ่มรู้สึกสบายตัวไม่อึดอัด (ก็แรงดันในปอดได้ถูกทดแทนพอๆกับแรงดันน้ำไปแล้วไงจากการ clear หู และความ flexibility หรือการขยายตัวของกระบังลม) ส่วนบางคนขี้หนาว แทบทุก dive agencies ก็อนุญาตให้ครูหักระยะความลึกของ training depth ลงอีก 10-20% แปลว่าลงไปที่ 8เมตร ก็ฝึกได้ เพราะเมื่อร่างกายมีอุณหภูมิต่ำ ของเหลวและก๊าสในร่างกายจะเคลื่อนไหวได้ไม่ดี เซลล์เม็ดเลือดแดง (red blood cells) ก็เคลื่อนตัวไปเลี้ยงกล้ามเนื้อและจุดต่างๆในร่างกายได้ลำบาก