SPEARFISHING 101: รู้จักอุปกรณ์ที่เรียกว่า SPEARGUN เบื้องต้น




Spearguns จริงแล้วค่อนข้างเป็นอุปกรณ์เรียบง่ายตรงไปตรงมา ใช้งานไม่ยาก แต่ถ้าไม่เคยใช้มาก่อน เราอาจไม่รู้ว่ามันทำงานอย่างไรให้ปลอดภัย ง่ายเกินไปคนก็นึกว่าใครๆก็ทำเองได้ (ซึ่งไปทำเองแบบบ้านๆกันก็เยอะ)


สำหรับบทความชิ้นนี้ผมจะพยายามอธิบายส่วนต่างๆ ของปืนยิงปลาแบบที่เรารู้จักกันว่า Speargun และ วิธีการทำงาน และวิธีที่เราสามารถใช้ในกิจกรรมแบบใหม่นี้ได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยครับ


Spearguns ส่วนใหญ่ที่ใช้ในปัจจุบันเป็นแบบใช้รูปแบบการดีดตัวของยาง (Rubber Band) Spearguns ที่ทำงานและมีแรงขับเคลื่อนด้วยแรงดีดของยาง Rubber Band ซึ่งถ้าเปรียบเทียบง่ายๆก็คือมันจะทำงานคล้ายกับการใช้หน้าไม้และหนังสติ๊กพร้อมๆกัน ตัวปืนบรรจุลูกดอกยาว (Shaft) โดยการดึงแถบยางจากปลายกระบอกปืนไปด้านหลังปืน เมื่อเหนี่ยวไก ตัวกระสุนลูกดอก (บางคนเรียกว่า ลูกหอก หรือ Shaft) จะถูกปล่อยออกเมื่อเหนี่ยวไกจาก Rubber band ที่ถูกล็อคเข้าที่กับลำกล้องไว้ก่อน แล้วแรงดีดจะดันหอกไปข้างหน้าหรือไปตามเป้าหมายที่ต้องการ






คนที่เคยยิงปลาคงพอจะทราบนะครับว่ายังมีปืนอีก2-3แบบ ซึ่งพบเห็นกันว่ายังใช้กันบ้าง แต่ไม่ค่อยเป็นที่นิยมมากนัก แบบแรกเราเรียกว่า ปืนลม หรือ ปืนอัดลม ซึ่งลูกดอกจะถูกยิงโดยกลไลการปล่อย CO2 ที่มีแรงดันจากตัวกระบอกปืนครับ ส่วนอีกแบบคือ Pole Spear หรือ Hand Spear ซึ่งเป็นอุปกรณ์ที่ทำได้เองแบบบ้านๆใช้ไม้ไผ่หรือท่อและลูกดอกทำเองจากเหล็กแหลม โดยอาจจะใช้พร้อมหนังยางทั่วไป(หรือไม่ใช้ก็ได้)ครับ







1. ส่วนต่างๆ ของ Spearguns




Spearguns เกือบทุกชนิดจะมี components หรือองค์ประกอบที่สำคัญคือ ด้ามจับพร้อมไกปืน ลำกล้องปืน และหอก(ลูกดอก) ซึ่งมี เชือก เอ็น (Shooting Line) แบบต่างๆที่เชื่อมต่อกับปืน และเพื่อยึดตัวปลาที่ว่ายหนีออกไปด้วยหอกเมื่อยิงโดนปลา และ ตัวร่อง guide เพื่อความแม่นยำของการยิง นอกจากนี้การใช้งานยังมีรูปแบบการปล่อยเชือกให้ได้ระยะต่างๆที่ยึดลูกดอกครับ ก็ว่ากันไปตามลักษณะหรือความจำเป็นในการใช้งาน





2. ด้ามปืน หรือด้ามจับ (Grip)




Spearguns ส่วนใหญ่มีด้ามแบบด้ามปืนพกพร้อมไกปืน ตัวป้องกัน ตัวปล่อยสาย และกลไกที่ล็อคลูกดอกให้เข้าที่ เมื่อเปิดใช้งานความปลอดภัย ไกปืนจะถูกล็อค (Safety Lock) แต่เมื่อปลดออกสามารถดึงออกมาได้ การดึงไกปืนจะปล่อยลูกดอก ปล่อยให้ยางดีดกลับและดันหอกไปที่ปลาที่เราเลือกเป็นเป้า การเหนี่ยวไกที่ถูกต้องยังเป็นการปล่อยแนวการยิงพร้อมกันเพื่อให้หย่อนพอที่จะไปถึงเป้าหมายที่เราต้องการ ซึ่งมีรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับวิธีการทำงานของแนวการยิงในหลักสูตรการเรียนครับ




3. กระบอกปืน หรือ ลำกล้อง (The Barrel)




ลำกล้องปืนเป็นอีกส่วนหนึ่งที่สำคัญมากกับตัวปืน ลำกล้องทำให้ด้ามเพื่อรองลูกดอกหรือลูกหอก (spear/shaft) มีที่สำหรับร่องการยิงและนำทางให้ตรงเมื่อถูกเหนี่ยวไกยิงออกไป ลำกล้องสามารถทำจากวัสดุเกือบทุกชนิดครับ แต่โดยทั่วไปแล้วเราเห็นเป็น ไม้ (ทำเองได้บ้านๆ น้ำหนักมาก ระยะน้อย ความแม่นยำต่ำ) เหล็ก (แข็งแรง แต่หนักมาก และเป็นสนิมได้) อลูมิเนียม (เบาพอสมควร เป็นที่นิยมมากที่สุด) หรือคาร์บอนไฟเบอร์ (ซึ่งกำลังมาทดแทนวัสดุอื่นๆ เพราะออกแบบลำกล้องได้หลายแบบ มีคุณสมบัติแรงรีคอยน์ต่ำมาก) ด้านหลังของกระบอกปืนจะเชื่อมต่อกับที่จับและปากกระบอกปืนอยู่ที่ส่วนท้ายครับ


ความยาวลำกล้องมีความสำคัญกับสรีระของผู้ใช้งานและรูปแบบประเภทต่าง ๆ ของการจับปลาแบบ spearfishing เป็นตัวกำหนดให้เราเลือกใช้ปืนที่มีความยาวต่างกันนะครับ สำหรับกิจกรรม Spearfishing ในพื้นที่แคบ หรือต้องมอง ต้องลอดใต้ก้อนหิน หรือในถ้ำ เพื่อหาปลา กุ้ง ล๊อปสเตอร์ หรือพวกปู (crustaceans) ซึ่งมักซ่อนตัวอยู่หลบคลื่นลมตามธรรมชาติของเค้า ปืนที่เล็กกว่าจะคล่องตัวกว่ามากครับ ปืนที่สั้นที่สุดเหมาะที่จะใช้สำหรับกิจกรรมแบบนี้นะครับ และโดยทั่วไปแล้วปืนสั้นจะมีขนาด 50-75 ซม. (19.7-29.5 นิ้ว) ซึ่งแน่นอนว่าปืนแบบนี้ยังเหมาะกับคนที่เพิ่งเริ่มต้นหัด หรือช่วงแขนสั้น และมักจะถูกใช้เป็นปืนกระบอกที่สอง หรือกระบอกสำรองเวลาออกไปทำกิจกรรมตัวนี้ ท่านที่คิดว่าปืนสั้นทำให้ยิงไม่แม่นยิงไม่โดน ไม่จริงเลยครับ ไว้จะอธิบายในหลักสูตรครับ


สำหรับปืนระยะกลาง คือ ปืนที่มีความยาวตั้งแต่ 80-115 ซม. (31.5-45 นิ้ว) เป็นปืนที่ผมคิดว่าเอนกประสงค์ที่สุดครับ เพราะสามารถทำงานได้ในสถานการณ์กระแสน้ำ หรือกิจกรรม Spearfishing ที่หวังผลระยะสั้นก็ได้ หรือจะไกลก็ดี ปืนประเภทนี้มักถูกเรียกว่า "ปืนแนวปะการัง" (reef speargun) เนื่องจากโดยทั่วไปแล้วเราจะใช้พวกมันรอบแนวปะการังหรือบริเวณที่มีโขดหินกองหินจำนวนมาก ซึ่งเราจะสามารถยิงปลาทั้งที่ซ่อนตัวอยู่ในโขดหิน (อาศัยความชำนาญหน่อย) หรือดำน้ำฟรีไดฟ์ใกล้แนวปะการังในทะเลเปิด ถ้ามีโอกาสจะพูดถึงวิถีการยิงอีกครั้ง เพราะแน่นอนว่าเราคงไม่อยากไปยิงพลาดโดนปะการังทำลายธรรมชาติถ้าเราใช้งาน Spearguns ไม่เป็นหรือไม่คล่องตัวครับ





สำหรับลำกล้องปืนที่ยาวที่สุดเราเรียกว่า "ปืนบลูวอเตอร์" Blue Water Speargun ซึ่งมีระยะตั้งแต่ 120-160 ซม. (47-63 นิ้ว) Spearguns ประเภทนี้ใช้เพื่อเป้าหมายปลาขนาดใหญ่ หรือที่เราเรียกว่า Game Fish เช่น ทูน่าประเภทต่างๆ ก